Máy bơm nước bị rò điện khi lớp cách điện giữa phần mang điện và vỏ kim loại bị hỏng, thường do cuộn dây ẩm, nước vào hộp đấu dây hoặc tụ, dây nguồn trầy vỏ, hoặc bơm từng bị ngập. Dấu hiệu là tê khi chạm vỏ bơm hay vòi nước, bút thử điện sáng khi chạm vỏ, aptomat chống giật nhảy khi bơm chạy. Việc đầu tiên là ngắt aptomat của bơm từ xa, không chạm vào bơm hay đường ống kim loại. Sau đó để thợ đo cách điện và kiểm tra dây nối đất trước khi dùng lại.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Việc làm ngay | Ai xử lý |
|---|---|---|---|
| Tê tay khi chạm vỏ bơm, ống sắt, vòi nước | Rò ra vỏ, không có nối đất | Ngắt aptomat, không chạm | Thợ điện |
| Bút thử sáng khi chạm vỏ bơm | Rò ra vỏ | Ngắt aptomat | Thợ điện |
| Aptomat chống giật nhảy khi bơm chạy | Rò ở cuộn dây, tụ, hộp đấu dây | Không bật lại liên tục | Tiệm sửa bơm |
| Nhảy sau mưa, sau khi lau rửa | Nước vào hộp đấu dây, ổ cắm | Ngắt, để khô, che chắn | Thợ nếu vẫn rò |
| Bơm từng ngập nước | Cuộn dây ướt | Không cấp điện | Tiệm sấy và đo cách điện |
Vì sao máy bơm hay rò điện
Máy bơm làm việc ngay cạnh nước. Chỉ một chút hơi ẩm lọt vào đúng chỗ là đủ tạo đường rò.
Hộp đấu dây và tụ. Nắp hộp có gioăng cao su, lâu ngày gioăng mục, nước mưa hoặc nước bắn vào. Cọc đấu gỉ xanh, tụ ẩm là rò.
Phớt bơm hỏng. Phớt ngăn nước trong buồng bơm với phần động cơ. Phớt mòn, nước rò theo trục vào cuộn dây.
Dây nguồn. Dây bị chuột cắn, bị kẹp dưới bệ, trầy vỏ khi kéo lê trên nền. Mối nối dây quấn băng keo đặt dưới đất ẩm.
Bơm bị ngập. Sau trận ngập, cuộn dây ngấm nước bẩn. Bề ngoài khô nhưng bên trong vẫn ẩm.
Không có dây nối đất. Bơm có vỏ kim loại cần dây tiếp địa. Khi có nối đất, dòng rò đi xuống đất và aptomat chống giật ngắt ngay. Không có nối đất, vỏ bơm mang điện và chờ người chạm vào.
Việc cần làm ngay khi nghi bơm rò điện
- Không chạm vào bơm, đường ống kim loại, vòi nước nối với bơm.
- Ngắt aptomat nhánh máy bơm ở hộp điện. Nếu không biết aptomat nào, ngắt aptomat tổng. Đứng chỗ khô, đi dép khi thao tác.
- Dùng bút thử điện chạm vào vỏ bơm và vòi nước để chắc chắn không còn điện. Bút còn sáng dù đã ngắt aptomat nhánh thì ngắt tổng và gọi thợ ngay, có thể điện đang đến từ nguồn khác.
- Khi bút không sáng, rút phích cắm của bơm (nếu có). Treo cao dây, lau khô nền quanh bơm.
- Báo người nhà không dùng vòi nước nối bơm cho đến khi sửa xong.
- Gọi thợ điện hoặc mang bơm ra tiệm.
Không tự tháo cuộn dây, tụ. Không thử lại bằng cách bật điện rồi chạm tay vào vỏ.
Thợ sẽ kiểm tra những gì
- Đo điện trở cách điện giữa cuộn dây và vỏ bơm bằng đồng hồ đo cách điện (megomet). Trị số thấp nghĩa là cuộn dây ẩm hoặc hỏng cách điện.
- Kiểm tra hộp đấu dây, tụ, dây nguồn. Thay gioăng, thay tụ, thay đoạn dây trầy.
- Kiểm tra phớt. Phớt rò nước thì thay phớt, sấy khô cuộn dây.
- Sấy động cơ nếu bơm bị ngập, rồi đo lại cách điện. Cách điện không lên thì phải quấn lại.
- Nối dây tiếp địa cho vỏ bơm và lắp aptomat chống giật 30mA cho nhánh bơm nếu nhà chưa có.
Phòng bơm rò điện
- Đặt bơm trên bệ cao cách nền ít nhất 10–20cm, có mái che mưa, thoáng khí.
- Dây điện đi cao trên tường, trong ống, không nằm trên nền.
- Ổ cắm hoặc hộp aptomat của bơm đặt cao, có nắp che.
- Có dây nối đất cho vỏ bơm.
- Lắp aptomat chống giật riêng cho bơm và bấm nút test hằng tháng.
- Bơm từng bị ngập thì không cấp điện thử. Mang đi sấy và đo cách điện trước.
Chi phí sửa
Thay tụ, thay gioăng, thay dây nguồn là sửa nhỏ. Sấy cuộn dây, thay phớt tốn hơn. Quấn lại động cơ là việc lớn nhất, với bơm nhỏ có khi gần giá bơm mới. Tiền công và vật tư khác nhau theo loại bơm và theo nơi, nên hỏi giá trước khi sửa.
Câu hỏi thường gặp
Máy bơm nước bị nhiễm điện có nguy hiểm không?
Có. Vỏ bơm và đường ống có điện có thể gây giật khi chạm vào, nhất là lúc tay ướt, chân trần. Ngắt aptomat ngay và không dùng bơm đến khi thợ kiểm tra xong.
Máy bơm nước bị ngập nước có sao không?
Cuộn dây và tụ ngấm nước sẽ rò điện hoặc chập khi cấp điện. Không bật bơm sau khi ngập. Tháo ra, để khô và mang đi sấy, đo cách điện ở tiệm trước khi dùng lại.
Máy bơm nước bị nhảy cb là do đâu?
Bơm làm nhảy aptomat khi cuộn dây chập, trục bó làm dòng khởi động quá cao, hoặc rò điện (với aptomat chống giật). Nhảy ngay khi bật thường là chập hoặc rò. Nhảy sau một lúc chạy thường là quá tải do bó trục hoặc điện áp yếu.
Máy bơm nước bị chập điện phải làm sao?
Ngắt aptomat của bơm, không chạm vào bơm và ống. Rút phích sau khi đã thử bút thấy hết điện. Mang bơm ra tiệm để đo cuộn dây, tụ và dây nguồn. Không bật thử lại vì chập có thể làm cháy dây và aptomat.
Máy bơm nước bị ướt có sao không?
Bơm gia đình chịu được nước bắn nhẹ ở vỏ ngoài, nhưng nước vào hộp đấu dây hoặc động cơ sẽ gây rò. Nếu bơm bị dội nước, ngắt điện, lau khô, mở nắp hộp đấu dây xem có đọng nước không, để khô hẳn rồi mới dùng.