Ống nước bị vỡ thì việc đầu tiên là khoá van tổng (hoặc van nhánh gần nhất) để ngừng nước, sau đó ngắt điện khu vực bị ướt nếu nước chảy gần ổ cắm, bình nóng lạnh, máy bơm. Mở một vòi thấp để xả áp còn lại trong ống rồi mới xem chỗ vỡ. Ống nhựa đi nổi có thể tự nối lại bằng măng sông hoặc khớp nối nhanh; ống PPR phải hàn nhiệt; ống âm tường, âm sàn nên gọi thợ dò đúng vị trí trước khi đục.
| Tình huống | Làm ngay | Sửa lâu dài |
|---|---|---|
| Ống nổi PVC nứt, rò ở mối nối | Khoá van, xả áp | Cắt đoạn hỏng, nối măng sông dán keo hoặc khớp nối nhanh |
| Ống PPR nổi bị vỡ | Khoá van, xả áp | Hàn nhiệt đoạn thay thế |
| Ống âm tường vỡ, tường ướt loang | Khoá van, ngắt điện khu vực | Gọi thợ dò rò, đục đúng chỗ |
| Dây cấp mềm (vòi xịt, két, lavabo) nổ | Khoá van góc | Thay dây mới |
| Vỡ đoạn trước đồng hồ nước | Báo đơn vị cấp nước | Đơn vị cấp nước xử lý |
Bước 1: khoá nước, ngắt điện
- Khoá van tổng: thường nằm ngay sau đồng hồ nước ở trước nhà, hoặc ở đầu ra bồn mái với nhà dùng bồn. Nhà nhiều tầng thường có van nhánh cho từng tầng, từng phòng tắm. Khoá van gần chỗ vỡ nhất để các phần khác vẫn có nước.
- Nếu nước từ bồn mái: khoá van đầu ra bồn. Tắt máy bơm cấp lên bồn và bơm tăng áp nếu có.
- Ngắt điện khu vực bị ướt tại aptomat. Không chạm vào ổ cắm, thiết bị điện khi đang đứng trong nước.
- Mở một vòi thấp nhất trong nhà để xả nước còn lại trong ống, giảm áp ở chỗ vỡ.
Nên biết vị trí van tổng trước khi có sự cố. Kiểm tra van có vặn được không, van lâu không dùng thường kẹt cứng.
Bước 2: xác định loại ống và vị trí vỡ
- Ống PVC (màu xám, trắng, dán keo): hay dùng cho nước lạnh, thoát nước.
- Ống PPR (màu trắng, xanh lá, có vạch màu, nối bằng hàn nhiệt): dùng cho nước nóng và lạnh ở nhiều nhà xây gần đây.
- Ống kẽm, ống sắt tráng kẽm: nhà cũ, dễ gỉ và mục từ trong.
- Dây cấp mềm: nối từ van góc tới két bồn cầu, lavabo, vòi xịt, bình nóng lạnh.
Với ống âm tường, dấu hiệu gồm vệt ẩm loang, sơn phồng, gạch ốp bong, trần tầng dưới ố vàng, đồng hồ nước vẫn quay khi mọi vòi đóng. Thợ dò rò dùng thiết bị nghe hoặc đo áp để khoanh vùng trước khi đục, tránh đục nhầm nhiều chỗ.
Bước 3: xử lý tạm
Nếu chưa sửa ngay được mà cần có nước dùng:
- Băng keo sửa ống chuyên dụng (loại tự dính, quấn căng) hoặc đai kẹp sửa ống: dùng cho vết nứt nhỏ trên ống nổi, chỉ là tạm thời.
- Khoá riêng nhánh bị vỡ và mở lại van tổng cho các phần khác.
- Đặt chậu hứng, lót khăn dưới chỗ rỉ, để ý ổ điện gần đó.
Không dùng biện pháp tạm cho ống nước nóng, ống sau bơm tăng áp, hoặc vết vỡ lớn.
Trong lúc chờ sửa, chụp ảnh chỗ vỡ, vệt ẩm trên tường, trần tầng dưới và số trên đồng hồ nước. Ảnh giúp thợ đánh giá trước khi tới, và là tư liệu nếu cần làm việc với chủ nhà, hàng xóm tầng dưới hoặc bảo hiểm nhà.
Bước 4: sửa ống PVC
- Cắt bỏ đoạn hỏng bằng dao cắt ống hoặc cưa, cắt vuông góc.
- Làm sạch, vát mép, lau khô đầu ống.
- Nối bằng măng sông dán keo: bôi keo đều lên đầu ống và trong phụ kiện, đẩy vào hết độ sâu, giữ yên theo thời gian ghi trên keo. Chờ keo khô đủ thời gian trên hướng dẫn rồi mới mở nước.
- Hoặc dùng khớp nối sửa chữa loại siết ren có gioăng, không cần chờ keo khô, hợp với chỗ khó xoay ống.
Bước 5: sửa ống PPR
Ống PPR không dán keo được, phải hàn nhiệt: đầu ống và mặt trong phụ kiện được nung chảy bề mặt rồi ép vào nhau thành một khối. Theo hướng dẫn hàn ống PPR của nhà phân phối Nhựa Tiền Phong, máy hàn đặt nhiệt độ 260 độ C; ống phải cắt vuông góc, đánh dấu độ sâu phụ kiện lên ống, làm sạch trước khi hàn; cắt không vuông góc dễ gây xì ở mối nối.
Không có máy hàn và khuôn đúng cỡ thì không nên tự làm. Mối hàn thiếu nhiệt hoặc quá nhiệt có thể giữ được vài ngày rồi rò. Với ống âm tường, thợ thường đục lộ đoạn hỏng, hàn đoạn thay thế, thử áp rồi mới trát lại.
Vì sao ống nước bị vỡ
- Búa nước: khi van đóng quá nhanh (van điện từ máy giặt, van phao, vòi gạt), dòng nước dừng đột ngột tạo xung áp lực chạy ngược trong ống. Nghe tiếng "cộc" trong tường khi đóng vòi là dấu hiệu. Lâu ngày làm lỏng mối nối và nứt ống.
- Áp lực cao: nhà ở tầng thấp của toà nhà cao, nhà có bơm tăng áp cài áp cao. Ống và phụ kiện có cấp áp lực danh định (ví dụ PN10, PN20 in trên ống PPR); dùng ống cấp thấp cho đường áp cao dễ vỡ.
- Dùng ống nước lạnh cho nước nóng: ống PVC chỉ dùng cho nước lạnh; nước nóng làm ống mềm, biến dạng, nứt.
- Ống lão hoá: ống kẽm gỉ mục từ trong, ống nhựa phơi nắng lâu giòn.
- Tác động cơ học: khoan tường trúng ống, đóng đinh, xe cán qua ống ngoài sân.
- Nền lún, tường nứt: kéo căng ống âm.
Phòng vỡ ống
- Đánh dấu hoặc chụp ảnh đường ống âm trước khi trát, lưu bản vẽ điện nước để sau này khoan không trúng ống.
- Dùng đúng loại ống cho nước nóng, đúng cấp áp lực.
- Cài áp bơm tăng áp vừa đủ, không để quá cao.
- Với búa nước, lắp thiết bị giảm búa nước hoặc bình tích áp nhỏ gần van đóng nhanh.
- Thay dây cấp mềm khi thấy phồng, nứt. Xem bài về vòi xịt nếu nhà dùng vòi xịt vệ sinh.
- Khoá van tổng khi đi vắng dài ngày.
Sau khi sửa xong
- Mở nước từ từ, kiểm tra mối nối trong 24 giờ.
- Để tường, sàn khô hẳn rồi mới sơn lại. Sơn lên tường còn ẩm sẽ phồng bong.
- Nếu nước đã ngấm vào ổ cắm, hộp điện, bình nóng lạnh, để thợ điện kiểm tra cách điện trước khi đóng điện lại. Xem thêm bình nóng lạnh bị rò nước nếu rò xuất phát từ bình.
- Nếu nước chảy vào vùng có máy bơm, kiểm tra theo bài máy bơm nước bị rò điện trước khi bật bơm.
Câu hỏi thường gặp
Ống nước âm tường bị vỡ có tự sửa được không?
Khoá van và ngắt điện thì tự làm được ngay. Việc dò đúng vị trí và đục sửa nên để thợ có thiết bị dò rò, vì đục sai chỗ làm hỏng tường, gạch ốp và có thể trúng dây điện.
Làm sao biết nhà có ống nước bị rò ngầm?
Khoá hết vòi, không dùng nước, rồi xem đồng hồ nước. Nếu đồng hồ vẫn quay, trong nhà đang có chỗ rò. Khoá lần lượt các van nhánh để khoanh vùng.
Ống vỡ trước đồng hồ nước thì ai sửa?
Đoạn ống trước đồng hồ nước thường thuộc phạm vi quản lý của đơn vị cấp nước. Báo đơn vị cấp nước để được xử lý, không tự đục sửa.
Nối ống PPR bằng keo được không?
Không. Ống PPR chỉ nối bằng hàn nhiệt hoặc phụ kiện ren chuyển tiếp chuyên dụng. Keo dán ống PVC không bám được trên nhựa PPR.