Bơm tăng áp điện tử là bơm tăng áp tự bật khi có người mở vòi và tự dừng khi khoá vòi nhờ cảm biến dòng chảy, một số mẫu kết hợp thêm cảm biến áp suất. Nó không cần rơ le áp cơ và bình tích áp lớn như bơm cơ, nên gọn, êm và thường có chức năng tự ngắt khi hết nước để chống chạy khô. Điều kiện để bơm tự khởi động là đường ống phải có sẵn nước chảy từ bồn xuống với một lưu lượng tối thiểu; bồn đặt quá thấp hoặc vòi mở quá nhỏ thì bơm không chạy.
| Đặc điểm | Bơm tăng áp điện tử | Bơm tăng áp cơ |
|---|---|---|
| Bộ điều khiển | Cảm biến dòng chảy (có mẫu kèm cảm biến áp), mạch điện tử | Rơ le áp lò xo |
| Bình tích áp | Không có hoặc rất nhỏ | Có, bình tròn |
| Khi mở vòi nhỏ | Có thể không đủ để kích cảm biến | Bơm vẫn chạy khi áp tụt |
| Chống chạy khô | Thường có sẵn | Thường không, phải lắp thêm |
| Khi đường ống rò nhẹ | Ít bật tắt hơn | Dễ bật tắt liên tục |
| Kích thước, tiếng ồn | Gọn, êm | To hơn, có tiếng rơ le |
Cảm biến dòng chảy làm việc thế nào
Kiểu phổ biến trên bơm gia đình là công tắc dòng chảy dạng lá gạt hoặc phao có gắn nam châm:
- Khi mọi vòi đóng, nước đứng yên, lá gạt nằm ở vị trí nghỉ, công tắc từ bên ngoài buồng nước hở mạch.
- Khi mở một vòi, nước bắt đầu chảy qua bơm, đẩy lá gạt lên. Nam châm tới gần công tắc từ, đóng mạch.
- Mạch điện tử nhận tín hiệu, cấp điện cho động cơ, bơm chạy.
- Khi khoá vòi, dòng chảy ngừng, lá gạt rơi về, công tắc hở, bơm dừng sau một khoảng trễ ngắn.
Mẫu có thêm cảm biến áp sẽ dùng cả hai tín hiệu: áp tụt và có dòng chảy thì chạy, không có dòng chảy thì dừng. Mạch điện tử cũng đếm thời gian: nếu bơm đã chạy mà không thấy nước (bồn cạn, ống hút có khí), nó tự ngắt để động cơ không cháy.
Điều kiện để bơm điện tử tự chạy
Vì cần dòng chảy để khởi động, bơm điện tử có hai điều kiện:
- Có sẵn cột nước: bồn phải cao hơn điểm dùng nước để khi mở vòi, nước tự chảy được một chút trước khi bơm chạy. Nhà sản xuất ghi mức tối thiểu này trong hướng dẫn. Bồn đặt ngang hoặc thấp hơn vòi sen tầng trên thì bơm điện tử khó khởi động.
- Vòi mở đủ lớn: mỗi cảm biến có một lưu lượng khởi động. Mở vòi hé, nhỏ giọt thì bơm không chạy. Đây là hành vi bình thường chứ không phải lỗi.
Bơm điện tử không dùng để hút nước từ bể ngầm lên. Nó đặt sau bồn, trên đường nước xuống.
So với bơm biến tần
Bơm điện tử bật lên là chạy ở tốc độ cố định. Mở một vòi hay ba vòi, động cơ vẫn quay như nhau; áp tại vòi cao khi mở ít, thấp dần khi mở nhiều. Bơm biến tần đổi tốc độ để giữ áp đều. Với nhà một, hai phòng tắm, bơm điện tử thường đủ; nhà nhiều tầng, nhiều điểm dùng cùng lúc nên cân nhắc loại biến tần.
Nhà nào hợp với bơm điện tử
Hợp:
- Nhà phố hai đến bốn tầng, bồn mái đặt trên khung cao, chỉ tầng trên cùng yếu nước.
- Căn hộ có bồn riêng, cần bơm gọn, êm, không có chỗ đặt bình tích áp.
- Nhà hay mất nước, cần chức năng tự ngắt khi bồn cạn để bơm không cháy.
Kém hợp:
- Bồn đặt ngang hoặc thấp hơn vòi sen tầng trên, không đủ cột nước để kích cảm biến.
- Nước nhiều cát, cặn mà không có lọc thô, cảm biến kẹt thường xuyên.
- Nhà nhiều điểm dùng nước cùng lúc cần áp đều, nên xem loại biến tần.
- Người trong nhà quen mở vòi rất nhỏ khi rửa tay, đánh răng: bơm sẽ không chạy ở những lúc đó, nước chỉ chảy bằng áp của bồn.
Nếu đang dùng bơm cơ mà bị bật tắt liên tục vì bình tích áp hết khí, chuyển sang bơm điện tử là một cách giải quyết, nhưng vẫn nên tìm và sửa chỗ rò trên đường ống trước.
Chọn bơm tăng áp điện tử
- Lưu lượng và cột áp: xem đường đặc tính trên catalogue. Chọn bơm có lưu lượng tại cột áp cần thiết đủ cho các điểm mở cùng lúc.
- Lưu lượng khởi động và cột nước tối thiểu: so với độ cao bồn thực tế nhà mình.
- Nước nóng hay lạnh: đặt sau bình nóng lạnh thì phải chọn loại chịu nhiệt, xem nhiệt độ tối đa trên nhãn.
- Chống chạy khô, chống quá nhiệt: nên có.
- Cấp bảo vệ chống nước của vỏ và hộp điều khiển, nếu đặt ngoài trời vẫn cần mái che.
Lắp đặt đúng cách
- Đặt bơm thấp hơn đáy bồn, gần bồn, để nước luôn tràn đầy thân bơm.
- Lắp đúng chiều mũi tên dòng chảy trên thân.
- Van khoá và rắc co ở hai đầu để tháo bơm vệ sinh cảm biến mà không phải cắt ống.
- Mồi đầy nước, xả hết khí trước khi cắm điện.
- Nguồn riêng có aptomat, nên có aptomat chống giật vì bơm đặt ở chỗ ẩm. Xem aptomat chống giật.
- Kê trên đệm cao su để giảm rung và tiếng ồn truyền vào sàn.
Lỗi hay gặp
| Hiện tượng | Nguyên nhân hay gặp | Xử lý |
|---|---|---|
| Mở vòi bơm không chạy | Vòi mở nhỏ, bồn thấp, lá gạt kẹt cặn | Mở vòi lớn hơn, vệ sinh cảm biến |
| Bơm chạy mãi không dừng khi đã khoá vòi | Lá gạt kẹt ở vị trí mở, rò nước sau bơm | Tháo vệ sinh cảm biến, tìm chỗ rò |
| Bơm chạy rồi tự dừng, đèn báo lỗi | Chạy khô: bồn cạn, khí trong ống | Kiểm tra bồn, xả khí, bật lại |
| Nước lúc mạnh lúc yếu khi đang tắm | Lưu lượng sát ngưỡng khởi động | Mở vòi lớn hơn, kiểm tra lưới lọc |
Nước nhiều cặn vôi, cát làm lá gạt kẹt là nguyên nhân phổ biến nhất. Nên lắp lọc thô trước bơm nếu nước giếng hoặc bồn lâu không vệ sinh. Cách bơm tự ngắt và các lỗi bật tắt liên tục được giải thích kỹ hơn trong bài máy bơm nước bị ngắt quãng.
Vệ sinh cảm biến
- Ngắt điện, khoá van hai đầu.
- Mở rắc co, tháo cụm cảm biến theo hướng dẫn của hãng.
- Rửa lá gạt, buồng cảm biến bằng nước sạch, dùng bàn chải mềm. Không bẻ lá gạt, không làm mất nam châm.
- Lắp lại, mồi nước, xả khí, cấp điện, thử mở vòi.
Câu hỏi thường gặp
Bơm tăng áp điện tử có cần bình tích áp không?
Phần lớn không cần, vì bơm bật tắt theo dòng chảy chứ không theo áp. Một số mẫu kết hợp cảm biến áp có bình nhỏ tích hợp. Làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Vì sao bơm tăng áp điện tử không chạy khi mở vòi nhỏ?
Cảm biến cần một lưu lượng tối thiểu để nhận biết có người dùng nước. Vòi mở hé không đủ lưu lượng đó. Mở vòi lớn hơn cho bơm chạy, sau đó có thể chỉnh nhỏ lại vừa phải.
Bơm tăng áp điện tử có dùng được cho nước giếng không?
Được nếu nước đã qua bồn chứa và lọc thô. Nước nhiều cặn, cát đi thẳng vào bơm làm kẹt cảm biến và mòn cánh bơm nhanh.
Bơm điện tử có êm hơn bơm cơ không?
Thường êm hơn vì không có tiếng rơ le đóng ngắt và không bật tắt theo chu kỳ khi dùng ít nước. Tiếng ồn thực tế còn phụ thuộc vị trí đặt và đệm chống rung.