Bơm tăng áp biến tần là bơm có bộ điều khiển biến tần (inverter) và cảm biến áp suất. Bộ điều khiển đo áp lực trong ống và thay đổi tốc độ quay của động cơ để giữ áp gần như không đổi, dù trong nhà đang mở một vòi hay nhiều vòi. Khi dùng ít nước, bơm quay chậm nên êm hơn và tốn ít điện hơn loại bơm chạy hết công suất rồi tắt. Loại này đáng đầu tư cho nhà nhiều tầng, nhiều phòng tắm, hoặc nơi cần áp lực nước ổn định.
| Tiêu chí | Bơm cơ (rơ le áp, bình tích áp) | Bơm điện tử | Bơm biến tần |
|---|---|---|---|
| Cách điều khiển | Bật hết công suất, tắt khi đủ áp | Bật khi có dòng chảy, tắt khi hết | Đổi tốc độ theo áp đo được |
| Áp lực tại vòi | Lên xuống theo chu kỳ | Tương đối ổn định khi đang chạy | Gần như không đổi |
| Tiếng ồn | Ồn khi chạy, có tiếng rơ le | Vừa | Êm khi dùng ít nước |
| Điện năng khi dùng ít nước | Chạy hết công suất | Chạy hết công suất | Giảm theo tốc độ |
| Giá, sửa chữa | Rẻ, dễ sửa | Trung bình | Cao, sửa bo mạch tốn |
Bơm biến tần hoạt động thế nào
- Cài áp đặt: người lắp đặt cài một mức áp lực mong muốn trên bộ điều khiển, thường theo đơn vị bar.
- Đo áp liên tục: cảm biến ở đầu ra đo áp trong ống.
- Điều chỉnh tốc độ: khi mở vòi, áp tụt, bộ biến tần tăng tần số điện cấp cho động cơ, bơm quay nhanh lên để kéo áp về mức đặt. Mở thêm vòi thì quay nhanh hơn nữa. Khoá bớt vòi thì quay chậm lại.
- Dừng: khi mọi vòi đóng, lưu lượng về gần 0, bơm giữ áp rồi dừng.
Bơm có rơ le áp thì khác: bơm chạy hết công suất cho tới khi áp đạt ngưỡng ngắt, rồi tắt; áp tụt xuống ngưỡng bật thì chạy lại. Người đang tắm cảm nhận được nước mạnh yếu theo chu kỳ, và nhiệt độ nước qua bình nóng lạnh cũng dao động theo.
Có tiết kiệm điện thật không
Với bơm ly tâm, theo các quy luật tương tự (affinity laws) dùng trong ngành bơm, lưu lượng tỷ lệ với tốc độ quay, cột áp tỷ lệ với bình phương tốc độ, còn công suất tỷ lệ gần với lập phương tốc độ. Nghĩa là giảm tốc độ một phần nhỏ thì công suất giảm nhiều: về lý thuyết, quay chậm đi 20% thì công suất còn khoảng một nửa (0,8 × 0,8 × 0,8 ≈ 0,51).
Trong nhà ở, phần lớn thời gian chỉ mở một vòi, nên bơm biến tần thường quay dưới tốc độ tối đa. Đó là nơi tiết kiệm đến từ. Mức tiết kiệm thực tế tuỳ cách dùng nước của từng nhà:
- Nhà ít người, chủ yếu một vòi mỗi lúc: tiết kiệm rõ so với bơm chạy hết công suất.
- Nhà hay mở nhiều vòi cùng lúc: bơm biến tần cũng chạy gần tối đa, tiết kiệm ít hơn.
- Đường ống rò nước: loại nào cũng tốn điện, phải sửa rò trước.
Các con số "tiết kiệm tới 80%" trong quảng cáo thường là so sánh ở điều kiện có lợi nhất. Không nên dựa vào đó để tính hoàn vốn.
Khi nào đáng dùng bơm biến tần
Đáng dùng:
- Nhà phố 4 tầng trở lên, nhiều phòng tắm, hay dùng nước cùng lúc.
- Có sen tắm nhiều chế độ, bình nóng lạnh trực tiếp, cần áp ổn định để nhiệt độ nước không dao động.
- Nhà cho thuê, homestay, khách sạn mini, nhiều người dùng nước ở nhiều giờ khác nhau.
- Cần bơm êm vì đặt gần phòng ngủ.
Chưa cần:
- Nhà một phòng tắm, một hai người ở: bơm điện tử hoặc bơm cơ đủ dùng.
- Chỉ một điểm yếu nước: một bơm mini tại chỗ là đủ.
- Khu vực điện áp chập chờn, hay mất điện, sét nhiều mà không có ổn áp, chống sét: bo mạch biến tần dễ hỏng.
Cài áp lực bao nhiêu
Áp đặt nên nằm trong khoảng mà thiết bị trong nhà chịu được:
- Xem áp lực làm việc tối đa ghi trên nhãn bình nóng lạnh, hướng dẫn máy giặt, vòi sen.
- Áp quá cao làm dây cấp, vòi xịt nhanh hỏng, van an toàn bình nóng lạnh xả nước.
- Áp quá thấp thì vòi sen tầng trên vẫn yếu.
Thông thường thợ lắp sẽ cài theo khuyến cáo của nhà sản xuất bơm rồi chỉnh thêm theo cảm nhận ở vòi sen tầng cao nhất. Ghi lại mức đã cài để khi reset bo mạch còn cài lại được.
Lắp đặt để bo mạch bền
Bo mạch biến tần là phần đắt và nhạy nhất:
- Đặt dưới mái che, kê cao khỏi nền, tránh nước mưa hắt và nắng trực tiếp làm nóng bo.
- Nguồn điện riêng có aptomat đúng dòng, nên có aptomat chống giật vì bơm đặt ở chỗ ẩm. Xem aptomat chống giật.
- Nối đất vỏ bơm theo hướng dẫn nhà sản xuất.
- Ổn áp, chống sét nếu điện khu vực yếu hoặc hay có sét.
- Lọc rác đầu hút để cát, cặn không làm kẹt cánh và cảm biến.
Lỗi hay gặp ở bơm biến tần
| Hiện tượng | Thường do | Việc làm |
|---|---|---|
| Báo lỗi chạy khô, dừng bơm | Bồn hết nước, ống hút có khí, van trước bơm đóng | Kiểm tra bồn, mở van, xả khí |
| Bơm chạy, dừng ngắt quãng khi không dùng nước | Rò nước, van một chiều hở | Tìm chỗ rò, thay van một chiều |
| Áp không lên tới mức cài | Cánh bơm mòn, lọc đầu hút tắc, đặt áp quá cao so với khả năng bơm | Vệ sinh lọc, giảm áp cài, gọi bảo hành |
| Báo lỗi điện áp, quá nhiệt | Điện yếu, bơm đặt chỗ nóng | Kiểm tra nguồn, che nắng |
| Màn hình tắt hẳn | Bo nguồn hỏng sau sét, ẩm | Ngắt điện, gọi trung tâm bảo hành |
Bảng mã lỗi khác nhau giữa các hãng. Tra đúng mã trong sách hướng dẫn đi kèm bơm trước khi can thiệp. Với các lỗi về tiếng kêu, bơm nóng, tham khảo thêm bài máy bơm nước bị kêu to.
Khi gọi bảo hành, chụp lại mã lỗi trên màn hình và ghi thời điểm lỗi xuất hiện (khi mở vòi, khi đang chạy, sau mất điện), kỹ thuật viên sẽ khoanh vùng nhanh hơn.
Không tự mở bo mạch khi còn điện. Tụ điện trong bộ biến tần có thể còn giữ điện một lúc sau khi rút nguồn.
Câu hỏi thường gặp
Bơm tăng áp biến tần có cần bình tích áp không?
Nhiều bơm biến tần gia đình có sẵn bình tích áp nhỏ hoặc không cần bình lớn như bơm cơ, vì bộ điều khiển tự giữ áp. Một số nhà sản xuất khuyến cáo lắp thêm bình nhỏ để bơm không phải chạy khi có rò rỉ rất nhỏ. Làm theo hướng dẫn của hãng.
Bơm biến tần khác bơm điện tử thế nào?
Bơm điện tử bật tắt theo dòng chảy và chạy ở tốc độ cố định. Bơm biến tần thay đổi tốc độ để giữ áp không đổi. Kết quả là bơm biến tần cho áp đều hơn khi mở nhiều vòi và êm hơn khi mở ít.
Bơm biến tần dùng cho nước nóng được không?
Chỉ khi nhà sản xuất ghi rõ là loại chịu nhiệt. Phần lớn bơm biến tần gia đình lắp trên đường nước lạnh, sau bồn mái và trước bình nóng lạnh.
Bơm biến tần có bền không?
Phần cơ bền tương đương bơm thường. Bo mạch là điểm yếu: nhạy với sét, điện áp chập chờn và ẩm. Lắp đúng cách và có chống sét, ổn áp giúp bo mạch bền hơn nhiều.