Vòi xịt vệ sinh là bộ gồm đầu xịt cầm tay có cò bóp, dây mềm, van khoá (thường là van chữ T chia nước với két bồn cầu) và móc treo. Lỗi hay gặp nhất là rỉ nước ở đầu xịt do gioăng hoặc lò xo cò mòn, xịt yếu do cặn bịt lỗ phun, và dây phồng rồi nổ do áp lực nước thường xuyên đè lên dây khi van luôn mở. Khoá van chữ T khi đi vắng lâu và thay dây ngay khi thấy phồng là hai việc giúp tránh ngập nhà tắm.
| Hiện tượng | Nguyên nhân hay gặp | Cách xử lý |
|---|---|---|
| Nước rỉ từ đầu xịt khi không bóp | Gioăng, lò xo, chốt cò mòn | Thay gioăng hoặc cả đầu xịt |
| Rỉ ở chỗ nối dây với đầu xịt, với van | Gioăng dẹt trong đai ốc hỏng, siết lệch ren | Thay gioăng, siết lại vừa tay |
| Xịt yếu, tia lệch | Cặn vôi, cát bịt lỗ phun hoặc lưới lọc | Ngâm đầu xịt, thông lỗ, rửa lưới |
| Dây phồng, nứt lớp bọc | Dây kém chịu áp, áp cao, dây xoắn gập | Khoá van, thay dây mới |
| Cò bóp kẹt, không nhả | Cặn, lò xo gãy | Vệ sinh hoặc thay đầu xịt |
| Nước rỉ ở tay khoá van T | Lõi van mòn | Thay van |
Cấu tạo một bộ vòi xịt
- Đầu xịt: có cò bóp, bên trong có lò xo, chốt và gioăng chặn nước. Mặt phun có nhiều lỗ nhỏ. Một số mẫu có hai chế độ phun.
- Dây mềm: ruột cao su hoặc nhựa, bọc lưới inox hoặc nhựa. Hai đầu có đai ốc và gioăng dẹt.
- Van khoá: phổ biến nhất là van chữ T lắp vào đầu cấp nước cạnh bồn cầu, một nhánh cấp cho két, một nhánh có tay khoá riêng cho vòi xịt.
- Móc treo: gắn tường hoặc gắn thân két.
Chọn vòi xịt
Chất liệu đầu xịt:
- Nhựa ABS mạ: nhẹ, rẻ, không gỉ. Lớp mạ có thể bong theo thời gian.
- Inox: bền, chịu va đập tốt, nặng hơn.
- Đồng mạ: chắc tay, bền nếu lớp mạ tốt.
Dây: chọn dây có lớp bọc chắc, đầu nối bằng kim loại, chiều dài vừa đủ tới chỗ dùng. Dây quá dài dễ xoắn gập, quá ngắn thì kéo căng làm hỏng đầu nối.
Van: van chữ T có tay khoá riêng cho vòi xịt tiện hơn van góc đơn, vì khoá vòi xịt mà két nước vẫn cấp bình thường.
Nước nóng lạnh: loại vòi xịt nóng lạnh cần đường nước nóng tới gần bồn cầu và van trộn. Xem giới hạn nhiệt độ ghi trên sản phẩm.
Cách lắp vòi xịt vào van góc cạnh bồn cầu
- Khoá van tổng hoặc van nhánh nhà tắm, xả hết nước trong két.
- Tháo dây cấp két khỏi van góc hiện có.
- Lắp van chữ T vào đầu cấp nước trên tường: quấn băng tan theo chiều ren (chiều kim đồng hồ khi nhìn vào đầu ren), vặn tay rồi siết thêm vừa phải bằng cờ lê, không siết quá làm nứt ren.
- Nối dây két vào một nhánh van T.
- Nối dây vòi xịt vào nhánh có tay khoá riêng. Đầu nối dây mềm có gioăng dẹt nên không cần quấn băng tan ở đầu này, chỉ siết vừa tay.
- Gắn móc treo ở độ cao dễ với khi ngồi, khoan tường đúng chỗ, tránh đường ống âm tường.
- Mở nước từ từ, kiểm tra từng mối nối, lau khô và xem lại sau vài giờ.
Vì sao dây vòi xịt hay bị nổ
Khác với dây cấp két chỉ chịu áp một lúc khi két nạp nước, dây vòi xịt chịu áp lực liên tục ngày đêm vì van thường để mở và đầu xịt đóng. Các yếu tố làm dây nổ:
- Dây kém chất lượng, ruột mỏng, lớp bọc lỏng.
- Áp lực cao: nhà ở tầng thấp của toà nhà cao, nhà có bơm tăng áp cài áp cao. Nếu nhà có bơm tăng áp, xem cách cài áp phù hợp trong bài máy bơm nước bị ngắt quãng phần rơ le áp.
- Dây bị gập, xoắn, treo căng ở đầu nối.
- Dây lâu năm, ruột cao su lão hoá, nhất là khi có nước nóng.
Dấu hiệu sắp nổ: dây phồng một đoạn, lớp bọc tưa hoặc bung, rỉ nước ở chân đầu nối. Thấy dấu hiệu này thì khoá van T ngay và thay dây.
Khi đi vắng nhiều ngày, khoá tay van chữ T của vòi xịt. Dây nổ khi không có người ở nhà có thể làm ngập nhà tắm và thấm xuống tầng dưới.
Khi dây vòi xịt vừa nổ
- Khoá tay van chữ T của vòi xịt. Nếu van kẹt hoặc nước phun mạnh không tới gần được, khoá van tổng của nhà hoặc van nhánh nhà tắm.
- Ngắt điện khu vực nhà tắm nếu nước tràn tới ổ cắm, bình nóng lạnh, máy giặt. Không đứng trong nước để thao tác thiết bị điện.
- Gạt nước về phía phễu thu sàn, lau khô chân tường để nước không thấm xuống trần tầng dưới.
- Thay dây mới cùng kiểu đầu nối, kiểm tra lại gioăng ở cả hai đầu.
- Kiểm tra trần tầng dưới trong vài ngày tiếp theo xem có vết ố do nước thấm.
Nếu ống cấp âm tường bị vỡ theo, cách xử lý có trong bài về ống nước bị vỡ. Nếu nhà có bình nóng lạnh hoặc máy bơm bị ngấm nước, để thợ kiểm tra cách điện trước khi dùng lại.
Sửa đầu xịt bị rỉ nước
- Khoá van T, bóp cò để xả áp còn trong dây.
- Tháo đầu xịt khỏi dây.
- Nhiều mẫu tháo được mặt phun hoặc thân để lấy lò xo, chốt, gioăng. Rửa sạch cặn, thay gioăng cùng cỡ.
- Lắp lại, mở van, thử.
Đầu xịt loại rẻ thường không tháo được, hoặc phụ tùng khó mua. Khi đó thay cả đầu xịt mới, giữ lại dây nếu dây còn tốt.
Xịt yếu
- Tháo đầu xịt, ngâm trong giấm hoặc dung dịch tẩy cặn vài giờ, dùng tăm nhựa thông từng lỗ phun.
- Kiểm tra lưới lọc trong đầu nối nếu có.
- Kiểm tra van T đã mở hết chưa.
- Nếu cả vòi sen, vòi rửa trong nhà tắm cũng yếu, áp lực đường ống thấp, không phải lỗi vòi xịt.
Vòi nước khác trong nhà rỉ nhỏ giọt có cách xử lý ở bài vòi nước bị rỉ nhỏ giọt.
Giữ vòi xịt bền và sạch
- Treo đầu xịt lên móc sau khi dùng, không thả xuống sàn.
- Lau đầu xịt và móc treo khi vệ sinh bồn cầu.
- Không để dây quấn quanh chân bồn hoặc bị kẹp dưới nắp bồn.
- Kiểm tra dây vài tháng một lần, thay ngay khi phồng hoặc rỉ.
- Nhà dùng nước giếng nhiều cặn nên ngâm tẩy cặn đầu xịt định kỳ để lỗ phun không bị bịt dần.
Câu hỏi thường gặp
Vòi xịt vệ sinh bị rỉ nước liên tục phải làm sao?
Khoá van chữ T trước để ngừng rỉ, sau đó xem rỉ ở đầu xịt hay ở đầu nối. Rỉ ở đầu xịt thì thay gioăng hoặc thay đầu xịt. Rỉ ở đầu nối thì thay gioăng dẹt và siết lại vừa tay.
Có nên khoá van vòi xịt mỗi ngày không?
Không bắt buộc, nhưng nên khoá khi đi vắng lâu hoặc khi dây đã dùng nhiều năm. Dây vòi xịt chịu áp liên tục nên là điểm hay nổ nhất trong nhà tắm.
Dây vòi xịt dùng bao lâu thì thay?
Tuỳ chất lượng dây và áp lực nước. Thay ngay khi thấy phồng, nứt lớp bọc, rỉ ở đầu nối, không đợi tới khi nổ.
Lắp vòi xịt có cần thợ không?
Nếu nhà đã có van góc cạnh bồn cầu, tự lắp được với cờ lê và băng tan. Nếu phải đục tường kéo ống cấp mới, nên gọi thợ.